Ik kwam pas deze video tegen en hij is het verspreiden waard. Het is een inleiding over een discussie over democratie en hoe communisten daar naar kijken. De inleiding is door twee personen, Mike Macnair van de Communist Party of Great Britain en Moshé Machover (onder meer een anti-zionistisch Joodse communist). Mike vertelt eerst over het tekort van democratie in onze huidige maatschappij en hoe zich dat uit, Moshé gaat in op hoe democratie er onder een communistische maatschappij vorm krijgt. Veel kijkplezier!

Gisteren kopte de Volkskrant op de voorpagina “Akkoord sancties VN tegen Iran”. In het korte artikel wordt lovend gesproken over een “belangrijke diplomatieke overwinning” voor de Amerikanen nu Rusland en China, alle drie permanent lid van de VN veiligheidsraad, waarschijnlijk instemmen met sancties tegen Iran, waarvan de inhoud tot dusverre onbekend is. Maar het zijn de Iraanse arbeiders, jongeren en armen die geraakt zullen worden door sancties, terwijl het islamitisch regime in Teheran er alleen maar sterker op wordt.

Het akkoord tussen de imperialistische grootmachten is een antwoord op het eerder deze week aangekondigde verdrag tussen Iran, Turkije en Brazilië, zo meldt de Volkskrant. In dat akkoord, zo vermeldt de krant dan weer niet, zou Iran 1200 kilo laagverrijkt uranium verschepen naar Turkije en Brazilië waarvoor ze ongeveer 120 kilo hoogverrijkt uranium terug krijgen, geschikt voor energieopwekking, ongeschikt voor wapens.

“Maar”, zo gaat het Volkskrant artikel verder, “Washington wijst erop dat Iran niet is gestopt met het verrijken van uranium, wat strijdig is met eerdere VN-resoluties.” En “De regering-Obama, die een jaar lang heeft geprobeerd besprekingen te voeren, is er nu van overtuigd dat alleen harde sancties Iran van de vervaardiging van een atoomwapen kunnen afhouden.”

De afgelopen maanden werden we vrijwel dagelijks door de media gebombardeerd met het “nucleaire gevaar uit Teheran” aan de ene kant en de pogingen van de VS om sancties op te leggen aan de andere. Je zou eventueel kunnen denken dat de VS, de enige militaire supermacht, de wereld probeert te behoeden voor een “gevaarlijke staat” die over nucleaire wapens zou komen te beschikken. Een dergelijk idee staat echter nogal ver af van de werkelijkheid.

De massale protesten het afgelopen jaar hebben de Iraanse staat niet alleen sterk verzwakt, maar hebben ook de heersende klasse zodanig verdeeld dat het onwaarschijnlijk is dat men intern een oplossing vind voor het probleem. Neoliberale politiek en bestaande sancties hebben gezorgd voor een economische crisis, een inflatiecijfer dat oploopt tot wel 50% en een jeugdwerkloosheid van 70%. Dus wat is het probleem? Waarom is de VS en de wereldmedia zo geobsedeerd door het “Iraanse gevaar”? Een “gevaar” dat bedwongen moet worden met weer nieuwe sancties?

De bedreiging heeft weinig te maken met nucleaire wapens. Geheime diensten en wetenschappers zijn het unaniem eens dat Iran nog vele jaren verwijderd is van een dergelijke capaciteit. Andere landen echter, zoals Pakistan en Israël, hebben niet alleen nucleaire wapens, maar weigeren ook nog eens het Non-Proliferatie Verdrag te tekenen. Hierover kraait geen haan.

Waarom dus die obsessie? Er zijn vier redenen aan te wijzen:

Aan de kant van Teheran is er een duidelijke noodzaak aan externe vijanden wil het regime overleven. Alleen zo kan het de repressie blijven verdedigen. Sancties en oorlog zijn nodig om economische ellende, lage lonen, werkloosheid en de enorme prijsstijgingen goed te praten.

De VN sancties zijn een concrete stap op weg naar een “legale” oorlog. Sancties die afgelopen maand al afgesproken waren tussen de VS, Groot-Brittannië, Duitsland en Frankrijk houden onder meer beperkingen in voor nieuwe Iraanse banken in het buitenland en ook op verzekeringen op vrachtverkeer van en naar Iran. Vooruitlopende op mogelijke sancties op de import van olie-gebaseerde producten stelde de olie-minister, Masoud Mir-Kazemi, alvast dat het land voldoende raffinage capaciteit bezat. Maar in het verleden hield dat paniek hamsteren niet tegen. Iraanse leiders probeerde op hun beurt weer het initiatief naar zich toe te trekken door te stellen dat sancties die het transport van de ruwe olie zouden belemmeren “weleens zouden kunnen leiden tot een langere en intensere economische recessie in de consumentenlanden”(1).

Het Volkskrant artikel vermeld “Doelwit [van de sancties] zijn vooral bedrijven en banken die onder Iran’s machtige Revolutionaire Garde vallen. Buitenlandse handel en kredieten zouden voor deze bedrijven onmogelijk worden gemaakt”. We moeten echter tegen elke vorm van sancties zijn, of deze nu “specifiek en slim” zijn of “breed en dom”. Niet omdat we het regime in Teheran steunen, integendeel. We moeten tegen sancties zijn omdat ze de gewone Iraniër als eerste en als hardste raken.

Na drie decennia van dergelijke sanctie-maatregelen weet het regime in Teheran als geen ander hoe geld is te verdienen met het omzeilen van deze maatregelen. Sommigen claimen zelfs experts te zijn op het gebied nadat ze hun fortuin hadden gemaakt met de VN-sancties op Irak.

Verdere sancties zullen het regime nog een reden geven om de repressie op te voeren, waarin de zondebok voor alle binnenlandse problemen op de externe vijanden wordt gelegd. De anti-dictatuur beweging wordt er allerminst mee geholpen, integendeel, de arbeidersklasse wordt alleen maar verder verlamt door onbetaalde lonen en verdere massa-werkloosheid.

De enige voorstanders van sancties binnen Iran zijn, paradoxaal genoeg, de fundamentalistische islamisten, die hopen op een stijging van het nationalistisch sentiment om hun eigen huid te redden. Ook de rechtse oppositie, de royalisten, zijn voor sancties om ervoor te zorgen dat de massaprotesten gebroken worden en er een “regime change” van bovenaf komt die hun weer aan de macht brengt.

In tegenstelling tot de “reformisten” uit de groene beweging, de royalisten en andere kapitalistische oppositiegroeperingen, heeft de Iraanse arbeidersklasse haar positie over de nucleaire ontwikkeling luid en duidelijk te verstaan gegeven en wij moeten die positie verdedigen, namelijk tegen het nucleaire programma omdat deze de arbeidersklasse en het milieu in gevaar brengt, omdat Iran’s nucleaire installaties in een aardbevingszone bevinden en voor een nucleair vrij Midden-Oosten en wereld.

Maar bovenal moeten we resoluut tegen elke vorm van imperialistische interventie zijn, van sancties tot een volledige oorlog. Ook moeten we opkomen tegen het totalitaire regime in Teheran. Solidariteit met de strijdvaardige arbeidersbeweging in Iran! Een overwinning van de arbeidersbeweging op het totalitaire regime zou niet alleen een gigantische stap vooruit zijn voor de Iraniërs, het zou ook de kaart van het Midden-Oosten fundamenteel kunnen wijzigen en de arbeidersklasse wereldwijd laten zien dat een alternatief op de vele varianten van het fundamenteel ondemocratische kapitalisme wel degelijk mogelijk is.

De Piraten Partij is een fenomeen overgewaaid uit Zweden. Sinds 10 maart dit jaar bestaat er ook een Nederlandse afdeling van. Natuurlijk is de Praten Partij bekend vanwege The Pirate Bay, een veelgebruikte bit torrent indexering site. Toen de druk vanuit de media-industrie werd opgevoerd om The Pirate Bay van het net te halen, maakte de oprichters bekend zelf ook in de politiek te gaan. Sinds haar oprichting in 2006 is de Zweedse Piraten Partij ongekend succesvol geweest voor een “one issue” partij, waarbij ze bij de afgelopen Europese verkiezingen twee zetels haalde. Er is zelfs een heuse “internationale”: de Pirate Party International, dat actief is in 38 landen tot dusverre.

De PPNL heeft in vergelijking met veel andere partijen een vrij beperkt programma. De standpunten zijn als volgt:

• Privacy van burgers dient gewaarborgd te worden
• Burgerrechten verdedigen in een informatiesamenleving
• Vertrouwelijke gegevens moeten veiliger worden opgeslagen en zorgvuldiger worden gebruikt
• Het delen van cultuur en informatie bevorderen, mede door het auteursrecht te hervormen
• Het patentsysteem hervormen ter bevordering van innovatie en kennisdeling
• Merkenrecht moet slechts ter identificatie van de producent dienen
• Overheid open en inzichtelijk maken
• Aanname van onschuld tot tegendeel bewezen is

Geen hiervan zijn op het eerste gezicht “typisch socialistische” thema’s die eerder standpunten hebben als “meer middelen voor het onderwijs”, “nationaliseer om banen te redden”, “verkort de werkweek”, etc. Toch raakt de PPNL een zeer belangrijke snaar: die van de strijd om democratie waarbij gewone burgers meer eigen invloed moeten kunnen krijgen in hun leven.

Het huidige revolutionaire links is vaak beperkt tot “vakbonds” thema’s zoals meer loon, kortere werkweek, meer middelen, etc. Dergelijke standpunten kunnen best een waarde hebben, maar naar mijns inziens alleen als ze ook geplaatst worden in een bredere context van de machtsovername van de meerderheid van de bevolking (werkende klasse is toch zo’n 90+% in Nederland), oftewel een behoorlijke verderzetting van democratische rechten.

Dit behoeft wat meer uitleg aangezien ik hier wat afwijk van wat “gebruikelijk” is voor revolutionair links. De methodiek die vaak gebruikt wordt streeft ernaar om vanuit het “huidig bestaande bewustzijn” een link te maken naar de noodzaak voor socialisme, de methode hiervan is directe actie, zoals stakingen, manifestaties, etc. Het medium hiervoor is agitatie, het oproepen voor iets. Op papier klinkt het aardig, maar de beperking zit hem dus vaak erin dat men de bredere politieke context uit het oog verliest en zich dus alleen toelegt op “vakbondseisen” (met een duur woord heet dat economisme). Het komt erop neer dat we als revolutionair links te vaak de beweging (en haar bewustzijn) volgen, in plaats van ernaar te streven haar pro-actief op een hoger (politiek) niveau te tillen.

Wat nodig is, naar mijn mening, is iets anders. Communisme is het streven naar de totale bevrijding van de gehele mensheid. Hiervoor leggen Marxisten zich toe op de enige klasse die dit doel kan bereiken vanwege haar centrale positie binnen de kapitalistische maatschappijvorm – de werkende klasse. “De bevrijding van de werkende klasse kan alleen het werk van haarzelf zijn” stelde Marx al terecht. Deze klasse moet de macht overnemen, niet enkel op nationaal niveau, maar op internationale schaal om een einde te maken aan het kapitalisme dat als globaal systeem functioneert. Hiervoor hebben we politieke educatie en organisatie (en niet slechts agitatie) nodig, zodat de klasse zich organiseert als een klasse in haar eigen recht, dus als collectief. Anders gezegd: we kunnen pas bouwen aan een maatschappij dat staat voor de noden van mensen (ipv de winsten) als we de strijd om de democratie aangaan en winnen, een expliciet politieke strijd. We kunnen dus bijvoorbeeld wel het standpunt innemen voor een kortere werkweek, bijvoorbeeld 30 uur, maar erbij uitleggen dat dit nodig is zodat men dan ook de tijd heeft te participeren in het bestuur van de maatschappij in haar geheel.

In deze context steun ik dan ook de PPNL vanwege standpunten als privacy en intellectueel eigendom. Het is dus een wat beperkt programma, maar het legt de focus op de directe noodzakelijke taken van de werkende klasse om de basis van dit fundamenteel ondemocratische systeem ter discussie te stellen en aan te vallen.

Natuurlijk heeft de PPNL geen expliciet socialistisch programma en zullen er vast een hoop mensen van allerlei achtergrond bij betrokken zijn. Maar ik heb in hun irc kanaal al een interessante open houding gemerkt voor communistische ideeën (opmerkelijk alleen al dat er niet krampachtig op een GeenStijl-achtige wijze op het woord als zodanig werd gereageerd of dat er een agressieve houding heerst naar expliciet revolutionair-socialistische groepen, zoals gebruikelijk bij de SP). Wellicht dat het huidige programma de basis kan vormen voor een verdere uitbouw van democratische eisen. Ik ben in ieder geval serieus aan het overwegen om lid te worden!

De termijn voor het zetten van steunbetuigingen is vandaag begonnen duurt nog tot en met 24 april. In elk van de 19 kieskringen zijn 30 handtekeningen nodig om overal mee te kunnen doen aan de landelijke verkiezingen en bijvoorbeeld ook tv-zendtijd te krijgen. Je moet de handtekening zetten op het gemeentehuis, meer details vind je hier.

Een nieuwe versie van Ubuntu, het gratis en veel betere alternatief op Windows, komt er weer aan

Het bedrijf achter Ubuntu, Canonical, publiceert twee keer per jaar een versie, in april en oktober. De versienummers hebben dan ook het format jaar.maand in twee cijfers, deze keer dus 10.04

Nieuwe functies kun je hier nalezen, een hele waslijst is het weer! En het is eens hoog tijd dat ik upgrade, ik heb de 9.10 versie overgeslagen en loop nog op 9.04, wat dus alweer oude software is, hoewel veiligheidsupdates tot 18 maanden na de uitgave blijven komen. 10.04 is overigens een “LTS” versie, wat staat voor Long Term Support, wat zoveel betekend dat je niet 18 maanden lang beveiligingsupdates krijgt, maar 36 maanden voor een desktop en zelfs 60 maanden voor een server installatie!

Wat? Je bent nog onbekend met Linux? Kijk eens of het wat voor jou is.

Het nieuws staat er bol val, zo ook de Volkskrant vandaag op de voorpagina. Eugene Terreblanche – een fascist en leider van de Afrikaner Weerstandsbeweging – werd afgelopen zaterdag op 69-jarige leeftijd vermoord. Ik zal verder geen traan laten om een dergelijke klootzak, maar het heeft waarschijnlijk wel gevolgen.

Vanaf de jaren ’60 werd hij actief in extreem-rechtse kringen en richtte hij in 1973 de AWB op. Lees er op Wikipedia meer over.

De samenleving is in rep en roer. De AWB kondigde direct een oorlogsverklaring af, maar trok dat later weer in. President Zuma sprak zelfs op televisie in een toespraak van een “laffe moord” en een “droevig moment” in de geschiedenis van Zuid-Afrika.

Zuma zegt dit niet voor niets. Hij is bang voor een serieuze escalatie van het geweld en wellicht zelfs een breuk langs raciale lijnen. De blanken vormen met 4,5 miljoen weliswaar een minderheid (9% van de bevolking), ze zijn wel nog zeer machtig, ondanks dat er tegenwoordig ook zoiets is als een zwarte kapitalistenklasse in het land (waar Zuma overigens een voorbeeld bij uitstek van is).

De Volkskrant meldt verder: “De radicale blanken schuiven de schuld voor de moord op Terre’Blanche door naar Julius Malema, de leider van de Jeugdliga van het regerende ANC en een vertrouweling van president Zuma. Malema is de man die het omstreden anti-apartheidslied Kill the boer nieuw leven heeft ingeblazen.

Een rechter in Zuid-Afrika oordeelde onlangs, tot woede van het ANC, dat het lied niet meer mag worden gezongen. Malema reageerde hierop tijdens een bezoek aan Zimbabwe: ‘We gaan door met zingen.’ Met de moord op Terre’Blanche zegt Malema niets van doen te hebben.”

Nu is ook Malema een rechtse politicus, op en top kapitalist, zoals dit artikel duidelijk maakt. Het geeft ook een beeld over het gebruik van racistische tactieken van Malema: “Recent revelations have exposed his directorships of several companies that have won tenders from state bodies – to which Malema has responded by a combination of denials (even alleging his signature as director of an engineering company benefiting from state contracts was forged), claims that he has given up such business positions and statements to the effect that in any case there is no clash of interests, as he holds no state position.

When journalists have attempted to unravel the contradictions, Malema has wielded the race card. He furiously responded to one question by bellowing: “There is no law that says politicians can’t be businessmen. The problem with you is that when an African child is emerging and becoming successful, that is when you have a problem … You want to see us dying in poverty. That is what you are committed to.””

Dergelijke politici zijn uiterst gevaarlijk, niet alleen met idioten als Wilders in Nederland, maar al helemaal in een land met een geschiedenis als Zuid-Afrika waar de Boeren zich in hun bestaan bedreigd zien. Het Volkskant artikel eindigt met “het leek om een strijd om woorden, tot afgelopen zaterdag”, en het moet zich maar uitwijzen of het daar bij blijft…

Een klein projectje waar ik al een tijdje mee bezig ben: Links naar Links. Het is een portal voor linkse websites, weblogs, forums, archieven… noem maar op

Heb jij nog een linkje dat er zeker bij kan? Meld het maar!

Heiko Khoo, al zo’n 30 jaar actief als Marxist en tot voor kort lid van de IMT, spreekt elke zondag op de “Speakers Corner” (ik lees nu dat ook in Amsterdam een dergelijke plak bestaat, dat is interessant, alleen jammer dat A’dam niet bepaald om de hoek ligt voor me ) in Londen, een plek waar socialisten van allerlei gading hun verhaal aan de man brengen door in begrijpbare taal hun ideeën te verhelderen. Zo ook afgelopen zondag waar Heiko sprak over de rol van internet vandaag en welke kansen Marxisten hierin hebben.

Er is van alles gaande de afgelopen weken en maanden in de International Marxist Tendency. In de afgelopen 18 maanden hebben ze zo’n 2000 van de 4500 leden verloren doorheen hun organisatie. Dit lijkt vrij weinig en dat is het natuurlijk ook, het lage aantal is een reflectie van hoe klein revolutionair links eigenlijk is. De afgelopen weken gaan de ontwikkelingen echter zeer snel allemaal. Dus ik maak er even een overzichtje van.

Allereerst: IMT? Watte? Juist ja. Offensief is onderdeel van het Committee for a Workers International, een internationale organisatie actief in zo’n 40 landen op alle continenten. Het CWI werd opgericht in 1974 en groeide uit tot een vrij invloedrijke revolutionaire vleugel in de oude arbeiderspartijen.

Deze situatie veranderde volledig met de val van de Stalinistische regimes en de verrechtsing van de arbeiderspartijen, zoals de PvdA in Nederland. Binnen het CWI had dat ook haar weerslag en creëerde dat een split in de organisatie waarin een aantal leidinggevende leden, zoals Ted Grant en Alan Woods, een nieuwe “internationale” opzette, dit werd uiteindelijk de IMT. Lees vooral op wikipedia meer hierover.

Offensief in Nederland is nooit gesplit in een CWI en IMT groep, maar ook hier vind je tegenwoordig een “IMT afdeling” die Vonk heet, effectief een eenmansblog. Mijn “working assumption” is dat hij vanuit Vlaanderen gestuurd is om iets op te zetten in Nederland. In België kende we helaas wel een split, die was destijds vrijwel precies door het midden met zo’n 30 leden aan beide kanten. Onze afdeling, de LSP, is sindsdien in krachten en invloed gegroeid, de Belgische Vonk heeft nog steeds om en de nabij de 30 leden omdat ze star blijven vasthouden aan het werken in de Vlaamse variant van de PvdA, de SP.a.

Anderhalf jaar geleden was er een grote split in de Pakistaanse sectie van de IMT. Deze sectie was altijd hun grootste met zo’n 2500 tot 3000 leden. Hiervan verloren ze op z’n minst 1000 leden. Dit gebeurde nadat ze een leidinggevend lid van deze sectie, Manzoor, zonder pardoes uit de organisatie hadden gezet, na jarenlang een grote held van de IMT te zijn geweest. Hij was bijvoorbeeld hun enige parlementariër. Veel leden pikte dit dus niet zonder meer en vertrokken. De Pakistaanse sectie is nog steeds de grootste, maar heeft nu nog maar 1000 tot 1500 leden.

Een paar weken geleden was er opeens een nieuwe ontwikkeling waarin een conflict tussen de Spaanse leiding en de internationale leiding in Londen werd “opgelost” door de Spaanse leiding uit de IMT te zetten en splits te organiseren (!) in de Spaanse, Venezolaanse, Colombiaanse en Mexicaanse secties tussen een veelal “ontrouwe” meerderheid en “getrouwe” minderheid. De Spaanse sectie was de geldkoe voor de IMT, het was de grootste sectie in Europa, veel groter dan bijvoorbeeld de Britse sectie zelf dat niet verder komt dan 100 leden.

En de afgelopen dagen, vrijwel parallel aan deze ontwikkeling, ontstond er een internationale fractie, gestart door de secties van Zweden, Polen en Iran. Hieraan sloot zich kort erna ook een Britse minderheidsfractie aan. Deze fractie wierp politieke vraagstukken op rondom democratie en de bureaucratische organisatie. Met name Heiko Khoo, lid sinds 1981 en iemand die bijvoorbeeld de IMT “landmarker” op het internet heeft gezet met bijvoorbeeld de website marxist.com, wierp zich op als een pleiter voor meer openheid en democratie.

Een van zijn stellingen is dat hoewel democratie natuurlijk altijd al een belangrijk vraagstuk is geweest voor Marxisten, dit nieuwe tijdperk – het tijdperk van het internet – het “democratisch centralisme” ondermijnt. Met “democratisch centralisme” moet worden opgemerkt dat hij een cultuur bedoeld die we beter kunnen omschrijven als bureaucratisch centralisme, oftewel een cultuur waarin alle discussie van hoger hand wordt bepaald, deze altijd intern moet plaatsvinden via de “democratische structuren” en waarin leden die zich organiseren rondom bepaalde discussiepunten, worden ontmoedigt. In deze tijd, waarin instant communication tussen personen wereldwijd de norm is, zijn dergelijke organisatievormen niet alleen ondemocratisch (dat waren ze al), maar ook volledig achterhaald.

Welnu, deze internationale fractie had een interne website opgezet waarin IMT leden konden discussiëren over deze zaken. Binnen enkele weken begon het “uit de hand” te lopen voor de leiding in het internationaal secretariaat van het IMT en beveelden ze Heiko om de website offline te halen voor afgelopen woensdag, waarin hij gehoorzaamde. Eergister ging de leiding rondom Alan Woods nog een stapje verder en zette ze Heiko maar helemaal buiten de organisatie, zonder dat hij de kans had om zich te verdedigen.

Hoe ik dit allemaal weet? Heiko heeft een dikke middelvinger opgestoken richten de bureaucraten in Londen en de interne discussie site weer online gezet en deze zelfs publiek gemaakt, je kunt hem vinden op www.karlmarx.net en hier vind je werkelijk een schat aan documenten die een goed beeld geven over de interne cultuur van de IMT. Als je het zo leest realiseer je je dat het niet voor niets was dat de leiding zo panisch is voor openheid van discussie. Ze is simpelweg incapabel om een fatsoenlijk inhoudelijke discussie te voeren en grijpt daarom terug op bureaucratische trucs. Heiko heeft hierover ook een bijdrage gedaan op een IMT Winterschool waarin hij dergelijke structuren analyseert.

Vandaag werd bekend dat de IMT leiding erop heeft aangedrongen om de Iraanse sectie uit de organisatie te zetten en dit ze ook is gelukt. Dit voorspelt weinig goed voor de Polen en Zweden, ik gok dat het nog een kwestie van dagen is voordat ook zij vertrokken zijn of uitgezet zijn.

Hoe verder? Het moge duidelijk zijn dat de meltdown in de IMT nog maar net begonnen is en elke actie die hun internationale leiding onderneemt lijkt de boel alleen maar te verergeren en te versnellen. De vraag mag zo onderhand gesteld worden of het IMT over een jaar nog wel bestaat…

Wat kunnen we hiervan leren? Een heleboel dingen en daar zal ik in de toekomst nog wel vaker op ingaan. Voor nu voldoet het even om te stellen dat bureaucratie niet iets unieks is binnen de rechtervleugel van de arbeidersbeweging, zoals in de Nederlandse SP, maar vrij universeel is. Het gaat m.i. om vrij elementaire menselijke karaktertrekjes zoals conservatisme en routinematigheid (bij oudere mensen) en hyperactiviteit en ongeduld (bij jongeren), een angst om je positie kwijt te raken, prestige, etc, etc.

Socialisten moeten serieus zijn hierin en ik hoop dat er wat meer grondig onderzoek voorhanden is op dit gebied. Het gaat erom zekeringen in te bouwen die dergelijke structuren uit de weg gaan ipv ondersteunen. Hierover zal ik de komende tijd ook vast nog meer gaan schrijven.

En dan nu een stukje achtergrond. Sinds een paar maanden heb ik wat spul gelezen van Paul Cockshott, verbonden aan de universiteit van Glasgow en sinds jaren theoretiseert hij over socialistische vraagstukken. Hij biedt daarin naar mijn bescheiden mening waardevolle inzichten. Een van zijn stellingen bijvoorbeeld is dat verkiezingen helemaal niets te maken hebben met democratie, maar juist een fundamenteel oligarchisch mechanisme is.

Waar ik het vandaag over ga hebben is een andere tekst die in samenwerking met Allin Cottrell en Heinz Dieterich is geschreven en een paar dagen terug bij een conferentie in Berlijn werd gepresenteerd. Het stuk heet Transition to 21st Century Socialism in the European Union (klik de link voor de PDF, 20 pagina’s).

Het stuk is erg interessant, omdat het breekt met een aantal “heilige huisjes” op de revolutionaire linkerzijde. Om even op te sommen van pagina 4 zijn er drie kernpunten in het stuk:

1. Ze plaatsen niet de nationalisatie van de industrie als het centrum van hun programma. In plaats daarvan legt het de focus op een positieve claim van werkende mensen op de volledige vruchten van hun arbeid. (Dit betekent simpelweg: de meerwaarde van gedane arbeid verdwijnt niet in de zakken van de baas als “winst”, maar behoort direct toe aan de arbeider).

2. Het stelt een radicale hervorming voor van het monetaire systeem waarbij de economie moet gaan draaien naar een niet-geld “equavalente economie” dat gebaseerd is op arbeidstijd. (Dit betekent zoveel als: jij werkt x uur, dus je kunt voor x uur  kopen).

3.  Het stelt vast dat een dergelijke omvorming niet mogelijk is op nationale basis, maar op continentale basis en stelt daarom een aantal democratiseringsstappen voor om de EU te verbeteren.

Ik zal me in deze post richten op vooral het eerste punt. Nationaliseringen hebben namelijk altijd een vrij prominente plaats ingenomen op socialistische programma’s. Dit is vanwege de analyse die terug gaat tot Adam Smith en Karl Marx dat arbeid de bron is van alle waarde (echter niet alle welvaart, aangezien de natuur bijvoorbeeld ook welvaart creëert, maar op zichzelf “waardeloos” is voor de kapitalist). Bijvoorbeeld: Als jij 8 uur werkt dan creëer jij nieuwe producten die een waarde hebben, en omdat het nieuw gecreëerde waarde is, noemen we dit meerwaarde. Stel jij creëert voor 1000 euro aan producten per werkdag van 8 uur. Die 1000 euro krijg jij echter niet te zien, die is in zijn geheel voor je baas. Je baas geeft jou echter een loon van 120 euro voor jou diensten die werkdag. Loon is hierbij dus slechts een vergoeding de je krijgt omdat jij jouw potentieel tot arbeid ter beschikking hebt gegeven aan je baas die acht uur.

Vakbondsstrijd beperkt zich dus vaak tot deze vergoeding, maar deze strijd roept een kernvraag op: Wie is de baas over de meerwaarde? Marxisten staan hierbij onvoorwaardelijk aan de zijde van diegenen die hem creëren: de werkende mensen. Nu is het zo dat de meerwaarde wettelijk toebehoort aan de kapitalisten, omdat zij het bezitrecht hebben over de bedrijven, infrastructuur en de economie als geheel, dit zijn de productiemiddelen. Marxisten stellen daarom voor om de productiemiddelen uit handen van de kapitalisten te nemen, te nationaliseren. Maar met nationaliseringen zijn er wat problemen.

In de eerste plaats is er een punt over compensaties of niet. Pakken we de boel af of compenseren we de kapitalisten? Pak je de boel simpelweg af dan hebben de kapitalisten al vrij snel het morele gelijk aan hun zijde, waarmee verzet hiertegen erg effectief kan worden. Compenseer je de kapitalisten naar de prijs die ze vragen (“marktwaarde” of meer), dan betaal je je blauw en zijn nationalisaties van grote delen van de economie de facto daarom onmogelijk (wat precies de bedoeling is voor de bazen). Veel socialisten hebben hier als antwoord voor dat er enkel op “noodzakelijke basis” gecompenseerd dient te worden. Bijvoorbeeld een pensioenfonds die aandelen heeft in een bedrijf dat je nationaliseert wil je compenseren, anders kom je aan de pensioensvoorziening, wat natuurlijk erg populair gaat zijn. Maar dit heeft nog steeds het probleem van het “morele gelijk” aan de zijde van de kapitalisten en blijft daarmee alleen uitvoerbaar als het bedrijf faalt en bijvoorbeeld massa-ontslagen vallen. Chavez in Venezuela volgt deze weg en na tien jaar van hem aan de macht is de Venezolaanse economie nog steeds voor het overgrote deel in handen van kapitalisten, die overigens alles in het werk stellen om Chavez weg te krijgen.

In de tweede plaats hoeft een nationalisatie natuurlijk niet altijd progressief te zijn, zoals we hebben gezien bij de nationalisaties van de banken, bijvoorbeeld de ABN Amro. Het artikel heeft hier trouwens een scherpe blik over: Wiens belangen werden bij deze bank reddingen gediend? Die van gewone burgers? Zeer zeker niet! De bankgaranties zijn in veel landen zeer royaal te noemen en veel mensen komen niet eens in de buurt van de grens van die garantie. Maar kapitalisten hebben miljoenen of miljarden op een bank staan. Als zo’n bank dan omkiept dan is zo’n garantie van 100 000 euro zoals in het Nederlandse geval) redelijk waardeloos. Omvallen was dus geen optie, wilde men het kapitalistisch systeem redden. En dus werden de banken gered, waar wij nu voor mogen bloeden, ook bij een volgend kabinet, maar dit even terzijde.

Nationalisaties hoeven dus niet per se progressief te zijn, aangezien ze overgenomen worden door een kapitalistische staat die kapitalistische belangen dient. Slechts onder massale druk kan ze zich ook anders opstellen en bijvoorbeeld nationaliseren om banen te redden, maar dit is eerder uitzondering en slechts tijdelijk van aard. Hiermee worden nationaliseringen dus iets wat alleen praktisch uitgevoerd kan worden binnen de context van een socialistische staat, waarmee de hele kwestie eigenlijk onuitvoerbaar is voor het hier en nu. Een andere oplossing hiertegen is om nationalisaties te doen onder democratische controle en beheer van de werknemers (en, waar toepasbaar, de consumenten), maar binnen de context van een kapitalistische economie kun je geen socialistische eilandjes opbouwen, dergelijke coöperaties moeten nog steeds werken volgens kapitalistische spelregels, willen ze overleven.

Ten derde is er ook nog eens een paradox, immers waarom zou je oproepen voor nationalisaties door de staat als je juist diezelfde kapitalistische staat wilt omverwerpen en vervangen door een socialistische? Ook hierom verdwijnt de kwestie van nationalisaties effectief achter de horizon van de revolutie.

Ten vierde is er een pedagogische kwestie. Als je serieus bent over de basisstelling van Marx dat de “bevrijding van de werkende klasse alleen het werk kan zijn van de werkende klasse zelf”, dan is ook hier van een paradox sprake. Er is immers vrij weinig van zelfbevrijding sprake als het enige wat je hoeft te doen is om de overheid onder druk te zetten om de boel te nationaliseren, wat op zichzelf natuurlijk een behoorlijke prestatie zou zijn overigens, maar geen weg naar socialisme waarvoor juist de weg van de zelf-organisatie van de werkende klasse nodig is. Door deze basisstelling is democratie overigens een kernkwestie voor socialisten, maar hierover meer in een andere blogpost.

Er zijn vast nog meer problemen te bedenken met nationalisaties, maar ik laat het even bij deze. Paul Cockshott et al hebben een nogal elegante oplossing voor deze kwestie: Vergeet dat hele nationaliseren! Eigenlijk gaat het helemaal niet om de bezitrechten van de productiemiddelen, maar ging het zich juist om wie de baas was over de meerwaarde. Dus, why not cut to the chase en tackle die kwestie direct? Dat is precies wat Cockshott voorstelt, door hetzelfde te doen als wat de Amerikanen deden via hun 13e amendement op hun grondwet, waarin ze slavernij verboden en daarmee bijvoorbeeld de hele kwestie van het compenseren van de slaafhouders ontweken. Waarom niet hetzelfde doen met loonslavernij? Dit heeft een emancipatorische waarde aangezien de werkende klasse zelf de beschikking heeft over haar gecreëerde meerwaarde, het is democratisch en je vermijd het punt van compensaties.

Misschien is dit iets voor de SP om haar volgende verkiezingscampagne op te voeren: Een grondwettelijke campagne waarin een amendement wordt opgenomen dat garandeert dat arbeiders recht hebben op de volledige waarde van hun arbeid. Daar zal deheer Wientjes vast minder blij mee zijn…

Wordt vervolgd: Over het monetaire systeem en de EU zal ik nog schrijven, maar niet meer vandaag

Leuk, zo’n stemtest van EenVandaag, alleen bestaat hij maar voor enkele gemeenten. Voor Limburg en Gelderland is er helemaal geen! Dan vraag je je toch af, wat is het nut dan dat je er überhaubt aan begint? Beetje amateuristisch voor zo’n programma naar mijn mening.